Dr. Παναγιώτης Νομικός Νευροχειρούργος

Χειρουργική εγκεφάλου

Τελευταία Ενημέρωση : Παρασκευή, 19 Οκτ 2018

Όγκοι Εγκεφάλου | Μηνιγγιώματα

Τα μηνιγγιώματα είναι οι πιο συχνοί καλοήθεις όγκοι του εγκεφάλου (95% του συνόλου). Aντιπροσωπεύουν περίπου το 30 % όλων των πρωτοπαθών όγκων του εγκεφάλου. Εξορμώνται από τα αραχνοειδή κύτταρα των μηνίγγων και αναπτύσσονται προς το εσωτερικό του κρανίου ασκώντας πίεση στις ανατομικές δομές του εγκεφάλου. Συχνά επεκτείνονται και στα γειτονικά οστά σχηματίζοντας υπερόστωση. Απαντώνται συχνότερα στις γυναίκες από ότι στους άντρες (2:1) και η κορυφή της επίπτωσής τους είναι στην έκτη και έβδομη δεκαετία της ζωής. Οι περισσότερες περιπτώσεις είναι σποραδικές και μόνο λίγες σχετίζονται με την κληρονομικότητα. Υπάρχουν ενδείξεις ότι άτομα τα οποία έχουν υποβληθεί σε ακτινοβολία στο κεφάλη έχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν μηνιγγίωμα.

Υπάρχουν πολλά συστήματα ταξινόμησης των μηνιγγιωμάτων. Ανάλογα με την ανατομική τους θέση ταξινομούνται ως μηνιγγιώματα κυρτότητας (στο κυρτό τμήμα του κρανίου), παροβελιαία (κοντά στην κορυφή του κρανίου σε επαφή με τον οβελιαίο κόλπο), βάσης κρανίου κλπ. Ανάλογα με τον ιστολογικό τους τύπο ταξινομούνται ως τυπικά ή 1ου βαθμού κακοήθειας (85%) με αργή εξέλιξη και μικρές πιθανότητες υποτροπής, ως άτυπα ή 2ου βαθμού κακοκήθειας (10%) με ταχεία ανάπτυξη και περισσότερες πιθανότητες υποτροπής και ως κακοήθη ή 3ου βαθμού κακοκήθειας (1-3%) με υψηλά ποσοστά υποτροπής και δυνατότητα μετάστασεις σε ιστούς ακόμα και εκτός του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος.

 

Που οφείλονται τα μηνιγγιώματα;
Αν και η ακριβής αιτία της εμφάνισης μηνιγγιωμάτων δεν είναι γνωστή, έχουν συσχετιστεί με έκθεση σε ακτινοβολία. Σχετίζονται επίσης με την απώλεια του χρωμοσώματος 22, που συνήθως εμπλέκεται στην καταστολή της ανάπτυξης όγκων. Πολλαπλά μηνιγγιώματα εμφανίζονται σε 5-15% των ασθενών, ιδιαίτερα σε πάσχοντες από νευροϊνομάτωση τύπου 2 (κληρονομική νευρολογική διαταραχή που οφείλεται σε γονιδιακή μετάλλαξη). Τα μηνιγγιώματα επίσης συχνά υποδοχείς, όπως του αιμοπεταλιακού αυξητικού παράγοντα (PDFGR) και του επιδερμικού αυξητικού παράγοντα (EGFR), οι οποίοι μπορεί να συμβάλλουν στην ανάπτυξη τους. Όπως διαφαίνεται από ιατρικές μελέτες, η παχυσαρκία (υψηλός δείκτης μάζας σώματος), το ιστορικό καρκίνου του μαστού, το ιστορικό κάκωσης κεφαλής και η χρήση κινητού τηλεφώνου αποτελούν παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση μηνιγγιώματος, αλλά τα στοιχεία δεν είναι απολύτως σαφή. Μερικά μηνιγγιώματα έχουν υποδοχείς που αλληλεπιδρούν με τις ορμόνες φύλου όπως προγεστερόνη, ανδρογόνα και λιγότερο συχνά οιστρογόνα. Η λειτουργία αυτών των υποδοχέων δεν είναι πλήρως κατανοητή. Έχει όμως περιστασιακά παρατηρηθεί ότι τα μηνιγγιώματα μπορεί να αυξηθούν ταχύτερα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή μετά από χορληγηση ορμονικών θεραπειών (όπως κατά την εξωσωματική γονιμοποίηση).



Τι συμπτώματα προκαλούν τα μηνιγγιώματα;

Καθώς αναπτύσσονται πολύ αργά δεν προκαλούν οξεία συμπτωματολογία και συχνά μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευμεγέθη κατά τη διάγνωσή τους. Αν και δεν υπάρχουν ειδικά κλινικά συμπτώματα ή σημεία για τους εγκεφαλικούς όγκους, τα βραδέως εξελισσόμενα σημεία και συμπτώματα της αυξημένης ενδοκράνιας πίεσης (κεφαλαλγία, ναυτία, έμετοι, υπνηλία), όπως και η εμφάνιση επιληψίας σε ασθενή με αρνητικό ιστορικό για αυτήν την πάθηση, ή η δυσκολία στην κίνηση των άκρων, ή η διαταραχή ομιλίας και συμπεριφοράς, θα πρέπει να εγείρουν πολύ σοβαρές υποψίες. Ωστόσο, η αιφνίδια έναρξη συμπτωμάτων, όπως επιληπτική κρίση σε ασθενή με ελεύθερο ιστορικό και η ξαφνική αύξηση της ενδοκράνιας πίεσης (που μπορεί να οφείλεται σε αιμορραγία μέσα στον όγκο, οίδημα του εγκεφάλου, ή απόφραξη της διόδου του εγκεφαλονωτιαίου υγρού), είναι επίσης πιθανή.





Πως γίνεται η διάγνωση των μηνιγγιωμάτων;
Τα μηνιγγιώματα απεικονίζονται πολύ καλά με την αξονική τομογραφία με έγχυση σκιαγραφικής ουσίας, με τη μαγνητική τομογραφία με χορήγηση παραμαγνητικής ουσίας και με την ψηφιακή αγγειογραφία, κάτι που οφείλεται στο γεγονός ότι είναι αγγειοβριθείς όγκοι. Ταξινομούνται αναλόγως του ιστολογικού τους τύπου (μηνιγγοενδοθηλιόμορφο, μεταβατικό, ψαμμώδες, θηλώδες, ινοβλαστικό, αγγειοβλαστικό, άτυπο και κακοήθες) και της περιοχής του εγκεφάλου που αναπτύσσονται (παροβελιαία, δρεπάνου, βάσεως κρανίου, κυρτότητας ημισφαιρίων, οπισθίου βόθρου κλπ).

 



Πως θεραπεύονται τα μηνιγγιώματα;
Ανάλογα με τη θέση του όγκου, τα συμπτώματα που προκαλεί και μερικές φορές την προτίμηση των ασθενών, ορισμένοι ασθενείς  μηνιγγιώματα μπορούν απλώς να παρακολουθηθούν. Συστήνεται η διενέργεια απεικονστικών ελέγχων μέσω μαγνητικών τομογραφιών σε τακτά χρονικά διαστήματα (συνήθως ανά 6-12 μήνες) ή αν εμφανιστούν νέα συμπτώματα. Μερικά μηνιγγιώματα δεν έχουν ιδιαίτερη αυξητική τάση ακόμα και μετά την πάροδο πολλών ετών.

Θεραπεία 1ης επιλογής για την αντιμετώπιση των μηνιγγιωμάτων αποτελεί η χειρουργική τους αφαίρεση. Τα μηνιγγιώματα συνήθως αφαιρούνται μικροχειρουργικά, με αποτέλεσμα την ίαση, εάν ο όγκος βρίσκεται σε χειρουργικά προσπελάσιμο σημείο. Πολλές φορές για την πλήρη εξαίρεσή τους απαιτούνται ιδιαίτερα εξειδικευμένες προσπελάσεις της βάσεως του κρανίου με εκτεταμένη ανακατασκευή τμημάτων αυτής. Συχνά οι επεμβάσεις αυτές είναι πολύωρες και απαιτούν ιδιαίτερη μετεγχειρητική παρακολούθηση.
 
Σε περίπτωση υπολειμματικού όγκου ή εντόπισης σε περιοχή δύσκολα προσβάσιμης εφαρμόζεται η στερεοτακτική ακτινοχειρουργική.

 

ΔΕΙΤΕ ΣΧΕΤΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΒΙΝΤΕΟ